وَ كَذلِكَ فَتَنَّا و چنانچه پيش از تو آزموده‌ايم فقرا را به اغنيا همچنان آزموديم بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ برخى از اشراف را به بعضى از ضعفا در امور دين و مقدم ساختيم اين ضعيفان را بر اقوياى عرب در سبقت با ايمان لِيَقُولُوا تا گويند بزرگان أَ هؤُلاءِ مَنَّ اللَّهُ عَلَيْهِمْ آيا اين گروه‌اند كه بنعمت ايمان و احسان يا توفيق و هدايت منت نهاد خداى بر ايشان مِنْ بَيْنِنا از ميان أَ لَيْسَ اللَّهُ آيا نيست خداى بِأَعْلَمَ داناتر يعنى هست بِالشَّاكِرِينَ به شكرگويندگان بر نعمت اسلام وَ إِذا جاءَكَ الَّذِينَ و چون بيايند به تو آنان كه يُؤْمِنُونَ بِآياتِنا ايمان دارند به آيتهاى ما فَقُلْ سَلامٌ عَلَيْكُمْ پس بگو سلام بر شما باد مراد همان درويشانند حق سبحانه از دور كردن ايشان نهى فرمود بعد از ان هر كدام كه به حضرت مصطفى آمدى آن حضرت بسلام بر وى پيش‌دستى كردى و در بعضى تفاسير آورده‌اند كه قومى به خدمت سيّد كائنات عليه افضل الصلاة آمده گفتند يا رسول اللّه ص گناهان بزرگ كرديم و جرائم بيشمار ارتكاب نموده تدبير اعتذار و چاره استغفار بر چه وجه كنيم آن حضرت بجواب ايشان ملتفت نه گشت و ايشان نااميد از عتبه نبوّت بازگشتند فى الحال اين آيت نازل شد كه چون مؤمنان گنهكاران كه بوحدانيت من و رسالت تو و حقيت قرآن گرويده‌اند بسوى تو آيند بر ايشان سلام گوئى كه بشارت است به سلامتى در دنيا و رحمت در عقبى و بگو بعد از سلام كَتَبَ رَبُّكُمْ نوشت پروردگار شما عَلى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ بر نفس خود بخشش و بخشايش را يعنى وعده داد به رحمت يعنى وعده كه از شائبه خلف مبرا بود أَنَّهُ مَنْ عَمِلَ مِنْكُمْ به درستى كه هر كه بكند از شما سُوءاً كارى بد بِجَهالَةٍ به نادانى يعنى بدى كند در حالتى كه جاهل باشد به تبعه آن و نداند عقوبتى را كه بدان متفرع است ثُمَّ تابَ مِنْ بَعْدِهِ پس توبه كند بعد از ان عمل وَ أَصْلَحَ و باصلاح آرد كار خود را به‌آنكه عزم كند بر عدم عود آن گناه فَأَنَّهُ غَفُورٌ پس به درستى كه خدا آمرزنده است تائبان را رَحِيمٌ مهربانست بر ايشان امام قشيرى رح فرموده كه اگر ملك بر تو ذلّت مىنويسد ملك براى تو بر خود رحمت مىنويسد پس ترا دو كتابت است يكى ازلى و يكى وقتى و مقرر است كه كتاب وقتى كتاب ازلى را باطل نمىتواند ساخت مضمون اين آيت شربت شفاست مر بيماران گناه را و شفا به شرط پرهيزست يعنى توبه و استغفار قطعه دردمندان گنه را روز و شب * شربتى بهتر ز استغفار نيست آرزومندان وصل يار را * چاره غير از ناله‌هاى زار نيست وَ كَذلِكَ و همچنان‌كه تفصيل كرديم درين سوره دلائل توحيد و نبوّت را همچنين نُفَصِّلُ الْآياتِ تفصيل مىكنيم آيات قرآن را در وصف مطيعان و عاصيان تا حق ظاهر گردد وَ لِتَسْتَبِينَ و تا روشن شود سَبِيلُ الْمُجْرِمِينَ راه گناهكاران يعنى حق از باطل امتياز يابد نقل است كه چون قريش آن حضرت را بدين آباء دعوت كردند اين آيت نازل شد كه .